Eşeysiz üreyen canlılarda çeşitlilik nasıl olur?

Eşeysiz üreyen canlılarda genelde birbirinin kopyası gibi olduklarını duyuyoruz ama doğada işler bazen hiç öyle ilerlemiyor sanki. Mesela bazı bitkilerde veya tek hücreli canlılarda nasıl oluyor da zamanla bir farklılaşma, bir değişim ortaya çıkabiliyor? Tamam, ana canlıyla aynı genetik yapıya sahip oluyorlar diye biliyorum ama çevre koşulları değiştiğinde ya da bir şekilde adaptasyon geliştirdiklerinde bu çeşitlilik işi nasıl mümkün oluyor, kafam karıştı biraz.

Yani demek istediğim, sadece kopyalanarak çoğalan bir canlı grubu nasıl olur da evrilir veya yeni özellikler kazanır? Mutasyon dışında bu işi tetikleyen başka bir şeyler mi var acaba, yoksa sadece dış etkenlerin zorlamasıyla mı bu çeşitlilik dediğimiz olay tetikleniyor? Bu konuda bilgisi olan ya da farklı bir bakış açısı getirebilecek olan varsa fikirlerinizi duymayı çok isterim, çünkü işin mantığını tam oturtamadım zihnimde.