Kandaki karbonmonoksit nasıl temizlenir?

Eğer birinde zehirlenme şüphesi varsa, ilk yapılacak şey o kişiyi hemen temiz havaya çıkarmak ve 112'yi aramak! Kandaki karbonmonoksiti temizlemek evde yapılacak bir iş değil. Hastaneye gittikten sonra doktorlar direkt olarak saf oksijen tedavisine başlar. Oksijen, CO'yu bağlı olduğu kandan söküp atmaya yardımcı olur. Ne kadar erken o kadar iyi.

Kandaki CO'nun temizlenmesi için kullanılan ana yöntem tabi ki saf oksijen tedavisidir. CO zehirlenmesi genelde soba, şofben veya egzoz gazından olur. Bir kişi CO solumayı bıraksa bile, kanındaki zehirli gazın yarılanma ömrü (havada nefes alıyorsa) yaklaşık 5-6 saat sürer. %100 oksijen verildiğinde bu süre 60-90 dakikaya, hiperbarik tedavide ise 20-30 dakikaya kadar iner. Yani tek çözüm oksijendir ve bu süreyi kısaltmak beyin için hayati derecede önemlidir.

Kandaki CO'nun temizlenme hızını artırmak için iki temel yöntem kullanılır. Birincisi, standart maske veya entübasyon yoluyla yüzde 100 oksijen verilmesidir. İkincisi, daha ciddi durumlarda uygulanan Hiperbarik Oksijen Tedavisi (HBOT)'dir. HBOT'ta hasta özel bir basınca dayanıklı odaya alınır ve yüksek basınç altında saf oksijen solur. Bu, CO'nun yarılanma ömrünü (vücuttan atılma süresini) çok ciddi oranda kısaltır. Bu tedavi, beyin hasarı riskini azaltmak için hayati önem taşır.

Karbonmonoksit temizliği sadece hastanede, profesyonel ekipmanlarla yapılır. Zehirlenme durumunda kişi nefes alsa bile boğuluyordur. Acile gelen hastaya biz hemen yüzde yüz oksijen takarız, bu bazen bir maskeyle bazen de solunum cihazıyla olur. Tedavide amaç, CO'nun kandaki hemoglobin molekülünden ayrılmasını sağlamaktır. Hiçbir bitkisel ya da evde uygulanan yöntem bu kadar hızlı ve etkili olamaz, çünkü mesele havadaki oksijen miktarını inanılmaz artırmaktır.

Şimdi, kandaki CO, bizim oksijeni taşıyan hemoglobin denen şeye bağlanıyor. Hemoglobin normalde oksijen taşıması gerekirken, CO çok daha güçlü bağlandığı için onu bırakmıyor. Bunu temizlemenin tek yolu da hemoglobine daha çok oksijen sunmak. Hastanede yapılan şey bu. Standart ortam havası %21 oksijen içerirken, maskeyle %100 oksijen verirler. Bu, CO'yu yerinden söküp atmaya çalışır. Hiçbir zaman evde kendi kendine geçmesini bekleme, direkt acile gitmelisin.

Karbonmonoksit (CO) zehirlenmesi çok tehlikeli bir durum. Kandaki CO'nun temizlenmesi için en temel ve hızlı yol yüksek konsantrasyonda oksijen vermektir. Bu genelde hastanelerin acil servislerinde maskeyle yapılır. Oksijen, kandaki karboksihemoglobinin (CO'nun bağlandığı hemoglobin) yerine geçip, CO'nun vücuttan atılmasını hızlandırır. Yani en başta bol oksijen lazım.