Sason önceden nereye bağlıydı?

Osmanlı arşivlerine bakarsak, Sason'un idari yapısı sürekli değişmiş. Bir dönem Bitlis Vilayeti'ne bağlı Muş Sancağı'na bile bağlılık yaşamış. Hatta 19. yüzyıl sonlarında müstakil bir kaza (ilçe) olarak da geçiyor bazı kayıtlarda. Ama cumhuriyet dönemi için konuşuyorsak, 1927'de kurulduğu andan itibaren 1993'e kadar aralıksız olarak Siirt vilayetine bağlı kalmıştır. Kesin bilgi budur.

Sason, şu an bildiğimiz adıyla Batman iline bağlı bir ilçe. Ama "önceden nereye bağlıydı" dersen, burası biraz karışık. Modern idari yapıda, Sason 1927'den 1993'e kadar uzun yıllar boyunca Siirt iline bağlı bir ilçeydi. Hatta bu bölgenin halkı Sason'u hâlâ Siirt'in bir parçası gibi anar. Siirt'ten ayrılıp Batman'a bağlanması 1993 yılında, Batman'ın il olmasıyla gerçekleşti.

Daha da eskiye gidersek, Sason eski adıyla "Sasun" olarak bilinir ve tarihte Ermenistan coğrafyasının bir parçası olarak kabul edilirdi. Yani sadece idari sınır değil, kültürel ve coğrafi aidiyeti de vardı. Osmanlı'da da bir dönem Muş sancağına, daha sonra Bitlis Vilayetine bağlı bir kaza olarak yönetildi. Ama Türk Cumhuriyeti kurulduktan sonraki en uzun bağlantısı Siirt ile oldu.

Sason  yakın tarihte hep Siirt'e bağlıydı. Ta ki 1990'da Siirt'ten ayrılan Batman'ın il yapılmasına kadar. 1993 yılında da Sason resmen Siirt'ten koparılarak yeni ilimiz Batman'a bağlanmıştır. Yani önceden bağlı olduğu yer Siirt'tir.

Ben buralıyım, yaşlılardan duyduğum kadarıyla Sason çok çok eski zamanlarda aslında büyük bir bölgenin adıydı. Osmanlı döneminde bile farklı sancaklara bağlı olmuş. Ama bizim yakın tarihte bildiğimiz tek şey, 1993'e kadar kesinlikle Siirt'e bağlı olduğuydu. Batman il olunca bizi de ona bağladılar. Siirt'ten ayrılması biraz burukluk yaratmıştı.

Sason'un bağlılık hikayesi tamamen idari ve siyasi kararlarla alakalıdır. Bölgedeki ilçe sayısı ve nüfus yoğunluğuna göre bağlılıkları değişmiştir. 1993 öncesinde Siirt'e bağlıydı. O yıl, bölgenin petrol merkezi olan Batman'ın hızla büyümesi ve il olmasıyla Sason da dahil olmak üzere birkaç ilçe, Batman'ın nüfusunu artırmak için Siirt'ten alınıp Batman'a bağlandı. Yani, Batman'ın il statüsünü güçlendirmek için Siirt'ten koptu.