Boşanmada oturulan ev kime kalır?

Boşanma süreçlerinde ev konusu gerçekten en çok yıpratan meselelerden biri, özellikle de işin içinde çocuk yoksa veya ev kimin üzerine kayıtlıysa süreç daha karmaşık hale gelebiliyor. Bir psikolog olarak meslek hayatımda bu tür durumlarda çiftlerin sadece hukuki değil, ciddi bir psikolojik yıkım yaşadıklarına da çok şahit oldum. Evin kime kalacağı konusu tamamen tapudaki mülkiyet durumuna ve evliliğin hangi tarihte yapıldığına göre değişiyor, yani "yasal mal rejimi" burada kilit nokta.

Eğer ev evlilik öncesinde taraflardan birine aitse veya miras yoluyla geldiyse, kural olarak o kişi üzerinde kalır. Ancak 2002 yılından sonra evlenenler için edinilmiş mallara katılma rejimi geçerli olduğu için, evlilik süresince maaşla veya ortak birikimle alınan evlerde diğer eşin de hak iddia etme şansı oluyor. Yani tapuda kimin ismi yazdığından ziyade, evin evlilik birliği içinde alınıp alınmadığı mahkemenin baktığı ilk şeylerden biri. Eğer evde küçük çocuklar varsa, hakim "aile konutu şerhi" gibi durumları değerlendirerek velayet hakkına sahip olan tarafın evde kalmasına karar verebiliyor, bu tamamen çocuğun üstün yararı düşünülerek yapılan bir şey.

Tabii bu süreç sadece kağıt üzerindeki haklardan ibaret değil. Danışanlarımdan gördüğüm kadarıyla, evden ayrılmak zorunda kalmak veya o evi paylaşmaya devam etmek ciddi bir duygusal yük getiriyor. İşin içine bir de tarafların birbirine olan öfkesi girince süreç daha da çıkmaz hale gelebiliyor. Eğer ortada çekişmeli bir durum varsa, mutlaka bir avukatla görüşmeni öneririm çünkü her çiftin hikayesi ve maddi durumu kendine has. Kendi başınıza halletmeye çalışırken duygusal kararlar alıp ileride pişman olacağınız adımlar atmamanız en iyisi.

Tapu kimin üzerineyse, evlilik içinde alınmış olsa bile, o kişide kalır. Ama diğer eşin, evlilik süresince o evin değerindeki artışın yarısı kadar alacağı oluşur. Diyelim ki ev 100 bin liraydı, 5 sene sonra 300 bin oldu. Aradaki 200 bin liralık artışın yarısı olan 100 bin lirayı karına ödemek zorundasın. Bunu ödememek için evi satıp parayı paylaşma yoluna da gidebilirsiniz. Yani ev "kime kalır" değil, "kim parayı kime öder" sorusu daha doğru.

Ev kimin üzerineyse ona kalır, ama iş orada bitmiyor. Boşanma kesinleştikten sonra mal paylaşımı yapılırken, evlilik süresince elde edilen değer (artık değer) paylaşılıyor. Yani ev kocanın üzerine olsa bile, o evin evlilikte yapılan ödemeleri varsa, kadın o ödemelerin yarısını katılma alacağı olarak talep edebilir. Parasal olarak paylaşıyorlar yani. Eğer çocukların velayeti kadına verildiyse ve kadının başka evi yoksa, hakim geçici olarak o evde kalmasına izin verebiliyor bazen.

 Benim arkadaşım boşandı, ev kocasının ailesinden kalmaydı (miras). O yüzden direkt kocaya kaldı. Kadın hiçbir hak iddia edemedi. Yani ev miras, bağış gibi evlilik dışı bir yolla geldiyse direkt o kişiye kalıyor. Ama siz evliyken çalışıp aldıysanız ve sizin üzerinizeyse bile, karınız evlilik süresindeki katkısının yarısını parasal olarak sizden geri alır. Yani evde oturmaya devam edersiniz ama parayı ödersiniz.

Evin mülkiyeti (tapusu) başka, o evde oturma hakkı başka bir şey. Tapu kiminse ev eninde sonunda ona kalır. Ama eğer ortak çocuk varsa ve velayet annedeyse, hakim kadının bir süre daha o evde kalmasına izin verebiliyor. Bu durumda da tapu sahibi olan eş, diğerinden kira alamıyor ama evin masrafları kendine ait oluyor. Bu "aile konutu şerhi" denilen mesele. Bunu öğrenmek lazım.

 Eğer o ev sizin eşinizle beraber oturmaya başladığınız ve Aile Konutu Şerhi koydurduğunuz bir ev ise, tapusu sizin üzerinize olsa bile eşinizin onayı olmadan o evi satamazsınız. Boşanma davası sürerken, hakim duruma göre evin kimde kalacağına karar verebilir. Eğer velayet annedeyse, genellikle annenin çocuklarla o evde kalmaya devam etmesi kararı çıkıyor. Ama bu geçici bir oturma hakkıdır, evin tapusunu değiştirmez.