Kaç yıl evli kalınca nafaka alınır?

Abi milletin kafasında hep bir "beş yıl kuralı", "on yıl kuralı" gibi şeyler var ama yalan hepsi. Hukukta öyle bir kesinlik yok. Eğer sen boşanma sonucu ciddi anlamda yoksulluğa düşeceksen, eşin de ödeme gücüne sahipse nafaka alabilirsin. Evlilik süresi tabi ki hakimin kararını etkiler. Mesela 20 senelik evlilikte, ev hanımı olan birinin nafaka alması, 6 aylık evlilikte çalışan birine göre daha yüksek ihtimaldir. Çünkü uzun evlilikte hayat standardı daha çok oturmuş oluyor. Kilit nokta: yoksulluk tehlikesi ve karşı tarafın kusurunun senden daha fazla olmaması.

Ya bu nafaka olayı biraz karışık aslında. Öyle net bir "şu kadar yıl evli kalırsan nafaka alırsın" kuralı yok. Medeni Kanun'da buna yoksulluk nafakası diyorlar. Asıl mesele, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olman. Yani evlilik süresi önemli bir etken ama tek başına yeterli değil. Mesela 1 yıl evli kalıp da nafaka alan da var, 20 yıl evli kalıp alamayan da. Mahkeme hakimi evlilik süresine, tarafların kusur oranına, ekonomik durumlarına, çocuk olup olmadığına falan bakıyor. Eğer boşanmada sen daha az kusurluysan ve boşanma yüzünden geçim sıkıntısı çekeceksen, o zaman alma ihtimalin yüksek. Yani yıllardan çok, boşanmanın senin hayat standardın üzerindeki etkisi önemli.

Ya ben de çok araştırdım bu konuyu. Hani derler ya "5 yıldan sonra kesin alınır" diye, o tamamen şehir efsanesi. Öyle bir kural yok. Önemli olan, senin boşanmadan sonraki gelir durumun, yani geçimini sağlayıp sağlayamayacağın. Bir de tabii ki boşanmada kimin daha çok kusurlu olduğu. Eğer nafaka isteyen taraf boşanmaya sebep olan olaylarda daha kusurluysa, hiçbir şekilde nafaka alamaz. Diyelim ki 15 sene evli kaldınız, ama sen eşini aldattın ve boşanma bu yüzden oldu. Bu durumda yoksulluğa düşsen bile nafaka alamazsın. Yani yıl sayısı değil, yoksulluk ve kusur dengesi çok önemli. Hakim her olayı tek tek değerlendiriyor.

Şimdi bak, bu nafaka işi tam bir muamma. Kaç yıl evli kalınca diye bir şey yok. Nafakayı genelde evliliğin bitmesiyle hayat standartları düşen, bir nevi kendini toparlayamayacak durumda olan eş alıyor. Mesela, ev hanımıydın, evliliğin boyunca hiç çalışmadın, boşanma sonrası iş bulman zor. İşte bu durumda 3 yıl evli kalsan da, 15 yıl kalsan da nafaka bağlanma ihtimalin var. Tamamen senin ekonomik bağımsızlığınla ilgili. Benim bir arkadaşım 4 yıl evli kaldı, çocuğu yoktu, çalışıyordu, o yüzden alamadı. Başka bir tanıdık 18 yıl evli kalmıştı, hiç çalışmamıştı, çok yüksek bir nafaka aldı.

Biliyorum bu konuda çok efsane var, "evliliğin 7'si falan" diye ama resmiyette öyle bir süre yok. Yoksulluk nafakası tamamen hakimin takdirinde. Eğer sen eşinden ayrılınca iş bulamazsan, gelir düzeyin düşerse ve yoksullaşma tehlikesi varsa nafaka alırsın. Evlilik süresi sadece hakimin olayı değerlendirmesine yardımcı oluyor. Mesela 25 yıllık bir evlilikte hakim, kısa evliliğe göre daha kolay nafaka kararı verebilir, çünkü o kadar süre boyunca kurulan düzenin bozulması daha büyük yıkım yaratır. Yani süre bir garanti değil, sadece bir gösterge diyebiliriz.

Kısa bir evlilikte (mesela 1-2 yıl) nafaka almak zordur. Genelde avukatlar bile 5 yılın üstündeki evliliklerde daha emin konuşuyorlar. Ama bu kesin kural değil. Eğer çok kısa bir evlilikte bile karşı tarafın çok büyük bir kusuru varsa (aldatma gibi) ve sen o yüzden yoksulluğa düşüyorsan yine de alabilirsin. Yani süre değil de, kusur ve yoksulluk şartı daha belirleyici. Mahkeme önce kusura bakar, sonra senin geçim durumuna bakar.