Dünyanın şeklinin küreye benzediğini ileri süren ilk bilim insanı kimlerdir?

Pisagor bir fikirdi ama bunu gözlemlerle destekleyip matematiksel olarak ele alan ilk önemli isim Aristoteles'tir. Ay tutulmaları sırasında Dünya'nın Ay üzerine düşen gölgesinin her zaman yuvarlak olduğunu fark etmiş. Ayrıca yıldızların ufukta farklı yerlerde görünmesini de kanıt olarak kullanmıştır. Yani Aristoteles kesinlikle bu işin öncüsüdür.

Batı'da Pisagor falan deniyor ama İslam coğrafyasında da bu fikir çok erken kabul görmüştü. Özellikle Bîrûnî (11. yy) ve diğer Arap gökbilimciler, Batı'dan bağımsız olarak veya onların bilgilerini geliştirerek dünyanın yuvarlak olduğunu matematiksel olarak kanıtlamışlar ve daha hassas çevre hesapları yapmışlardır. Yani sadece Yunanlılara mal etmemek lazım.

Pisagor'dan önce, aslında bu fikrin kökenleri daha da eskiye, ilk Yunan filozoflarına kadar gidiyor. Örneğin Thales'in öğrencisi Anaksimandros'un da buna benzer kozmolojik fikirleri vardı. Ama küre fikrini net olarak ifade eden ilk kişi evet, Pisagor ve onun takipçileriydi. Sonra Aristoteles bunu gözlemlerle güçlendirdi.

Bunun bir bilim insanı değil, filozoflar olduğunu unutmamak lazım o dönemde. Pisagor fikri attı, Aristoteles gölge gözlemiyle destekledi. Ama bence küre olduğunu ilk kesin ve ölçülebilir şekilde kanıtlayan kişi Eratosthenes'tir. Bir de sonrasında Batlamyus (Ptolemy) var, o da bu bilgiyi haritalarına işleyerek yaygınlaştırdı.

Benim bildiğim kadarıyla bu fikri ilk atan kişi Pisagor'dur. Milattan önce 6. yüzyılda, felsefi ve matematiksel düşüncelerle dünyanın mükemmel bir şekil olan küre olması gerektiğini öne sürmüş. Tabii o kanıtlamadı, sadece bir fikir olarak ortaya attı.

Aristoteles bunu kanıtladıktan sonra, asıl büyük işi yapan ve dünyanın çevresini hesaplayan kişi bence Eratosthenes'tir. O, MÖ 3. yüzyılda, farklı şehirlerdeki gölge boylarını ölçerek dünyanın çevresini şaşılacak kadar yakın bir değerle hesapladı. Küre şeklini somutlaştıran odur.