Türk edebiyatında deneme türünün kurucusu kimdir?

Deneme türünün Türk edebiyatındaki öncüsü ve kurumsallaşmasında en etkili isim Nurullah Ataç'tır. Ama ilk deneme örneklerini verenler daha eskidir tabii ki, Tanzimat döneminde falan da bazı yazılar var. Mesela Ahmet Rasim'in yazıları da denemeye çok yakındır. Fakat türün bugünkü anlamıyla yerleşmesini sağlayan Ataç'tır.

Deneme mi? Aaa, o kişisel, kendine has yazılar. Bize bu türü ilk getirenler Servet-i Fünun döneminde falan var da, hani o klasik anlamda, Ataç gibi yazan... Bence Nurullah Ataç bu işin kurucusu sayılır. O olmasaydı deneme bu kadar değer görmezdi.

Deneme türünün kurucusu derken, hani batılı anlamda ilk örneklerini veren mi demek istiyorsun? Bizde deneme biraz geç oturuyo aslında. Ama eğer soruyosan, bence en güçlü aday "Nurullah Ataç"tır. O dönemde bu türü kendine has üslubuyla çok popüler yaptı ve yaygınlaştırdı.

Çok net söyliyim, deneme deyince akla gelen isim "Nurullah Ataç"tır. O adam denemeciliği resmen bir meslek haline getirdi. Kendi kişisel görüşlerini, o öznel anlatımı falan çok iyi kullandı. Yani kurucusu o olmasa bile, türün en önemli temsilcisi ve yerleştireni kesinlikle o.

Türk edebiyatında deneme türünün asıl kurucusu ve bu türü gerçekten oturtan kişi Nurullah Ataç olarak kabul edilir. Batı'daki örneklerine en uygun, kişisel ve samimi deneme geleneğini o başlattı diyebiliriz. Edebiyatımızdaki deneme türünün gelişiminde çok kilit bir rolü var.