Nişastayı hangi organel parçalar?

Organel olarak tek bir cevap verilecekse, büyük ihtimalle cevap lizozom'dur. Çünkü lizozomlar hücre içi sindirimi yapan ana birimler. Nişasta hücreye alındıktan sonra, sindirim kofuluyla birleşiyor ve lizozomun enzimleri nişastayı parçalayarak kullanılabilir enerjiye dönüştürüyor. Lakin bu, nişastanın depo edildiği lökoplast organeliyle karıştırılmamalı. Lökoplast nişastayı depolar, parçalamaz.

Direk organel olarak sormuşsun, nişasta sindirimi hücre dışından başlar öncelikle. Yani ağızda amilaz enzimi devreye girer. Ama hücre içinde parçalanma diyorsan, o zaman sindirim kofulu ile birleşen lizozomlar işi bitiriyor. Lizozomlar, büyük molekülleri parçalamak için gerekli enzimleri içeriyor. Basit bir mantıkla, hücrenin içine giren besin kofuluyla çevreleniyor, sonra lizozom gelip ona yapışıyor ve içindeki nişastayı glikoza kadar parçalıyor. Yani temel görev lizozomda.

Benim bildiğim kadarıyla nişastanın parçalanması hücre içinde lizozom organelinde oluyo. Ama bu olay hücre dışında da sindirim enzimleri sayesinde başlıyor zaten. Besini alıyoruz, sonra hücre onu yiyo gibi düşün, işte o büyük molekülleri parçalayıp küçülten yer de lizozom olmalı. Hani bu organel hücrenin kendi çöp öğütme birimi gibi çalışıyor ya, eski veya gereksiz şeyleri de parçalıyor. Nişasta da büyük bir molekül olduğuna göre, hücre içine girdikten sonra lizozomdaki özel enzimler (hidrolitik enzimler diyorlar galiba) onu şekere dönüştürüyor. Okulda hep böyle anlatılırdı.

Bu baya biyoloji dersi sorusu. Nişasta bir polisakkarit. Onu monosakkaritlere ayırmak için hücrenin sindirim kofulu oluşturması lazım. Bu koful da hücrenin kendi sindirim organeli olan lizozom ile birleşir. Lizozom, içindeki enzimlerle (amilaz gibi ama hücre içi versiyonları) nişastayı parçalar. Yani esas parçalayan organel lizozom. Bitki hücresinde nişasta depolanıyor ama hayvan hücresinde sindiriliyor.

Nişastayı parçalayan organel hücre içerisindeki amilaz enzimi tarafından gerçekleştirilir. Bu enzim, nişastayı parçalayarak glikoz moleküllerine dönüştürür. Amilaz genellikle salya ve pankreas öz suyunda bulunur ve nişastanın sindirimini gerçekleştirir.

Biyoloji bilgim çok sağlam değil ama hatırladığım kadarıyla lizozom. Bizim hoca, bu organelin hücrenin mide işini yaptığını, ne bulursa sindirdiğini söylemişti. Nişasta da büyük ve sindirilmesi gereken bir molekül olduğuna göre görev ondadır. Başka ne olabilir ki? Belki peroksizom da azıcık destek atıyodur ama asıl iş lizozomun.

Ya arkadaşlar, sindirim kofuluyla birleşen lizozom yapıyor bu işi. Tamam, hücre dışında da sindirim var ama hangi organel diye sorulduğu için cevap net: lizozom. Hatta bu organel, hücre yaşlanınca veya zarar görünce kendini bile sindirebiliyor, bu yüzden intihar keseciği de denir. Nişasta gibi karmaşık bir molekülü parçalamak onun işi.