Sarışın gen baskın mıdır?

Sarışın gen, koyu saç genine karşı çekiniktir. Yani fenotipte (dış görünüşte) sarışınlığın ortaya çıkması için her iki ebeveynden de sarışınlık genini (alelini) alman gerekir. Eğer bir taraftan bile koyu renk geni gelirse, o gen sarı rengi ezer ve saçın koyu olur. Bizim biyoloji hocası hep siyah saçlı bir anne babanın nasıl sarışın çocuğu olabileceğini anlatırdı, o da ikisinin de çekinik sarı geni taşımasıyla oluyor.

Yok ya, sarışınlık tam tersi çekinik özellik diye biliyorum. Kahverengi ya da siyah saç baskın oluyor. Bak mesela annem kahverengi saçlı, babam sarışın. Ben de kahverengi saçlıyım. Demek ki kahve geni sarıyı bastırmış.

Genetik kurallarına göre koyu renkler (siyah, kahverengi) baskın genle taşınır. Sarışınlık ise çekinik bir özellik. Yani senin sarışın olman için, annen ve babandan sana gelen gen çiftinin ikisinin de sarışınlık geni olması lazım. Eğer ebeveynler koyu saçlıysa ama ikisi de içlerinde sarışınlık genini taşıyorsa (heterozigot durum), o zaman çocukları sarışın olabilir. %25 ihtimal gibi bir şey çıkıyor.

Kesinlikle çekinik bir gen, baskın gen değil. Biyolojide koyu renk pigmentasyonu sağlayan genler hep daha baskın oluyor. Siyah saç geni, sarı saç genine karşı baskınlık gösterir. Eğer bir ebeveyninden baskın koyu saç geni, diğerinden çekinik sarı saç geni alsan bile dışarıdan bakıldığında saçın koyu renkli görünürsün. O sarı geni sadece taşıyıcı olarak saklarsın. Sarışın olmak için iki çekinik genin de denk gelmesi gerekiyor, bu da ihtimali düşürüyor.

Çekiniktir diye biliyorum. Ama şöyle bir durum da var; saç rengini tek bir gen değil, birden fazla gen belirlediği için, bazen farklı kombinasyonlar ara tonlar da çıkarabiliyor. Ama genel Mendel kalıtımına bakarsak, sarı saç çekinik diyebiliriz.

Sarışınlık geni resesif (çekinik) bir gen. Siyah ve kahverengi saç genleri genellikle dominant (baskın) oluyor. Zaten dünyada da koyu saç rengi çok daha yaygın, bu da baskın olduğunu gösterir. Yani genetik olarak o melanin pigmentini çok üreten gen güçlü çıkıyor.