Boşanma davasında hakim kadına ne sorar?

Şimdi bu sorunun cevabı davanın anlaşmalı mı yoksa çekişmeli mi olduğuna göre bayağı değişiyor. Ama genelde insanlar anlaşmalı boşanmayı merak ettiği için ben daha çok ona odaklanayım. Anlaşmalı davada hâkimin kadına (ve erkeğe) sorduğu soruların amacı aslında sadece bir şeyi teyit etmek: özgür iradenizle mi boşanıyorsunuz ve her konuda anlaştınız mı?

Duruşma tek celsede biter zaten, hâkim sırayla sorar. Kadına sorulan tipik sorular şunlardır:

1. "Boşanma kararınızda kararlı mısınız, bu sizin özgür iradenizle verilmiş bir karar mıdır?" - Bu en temel soru, hâkim burada bir baskı, tehdit veya pişmanlık olup olmadığını anlamaya çalışır. Cevabın net bir "Evet, kararlıyım" olması lazım. En ufak bir tereddüt olsa hâkim davayı uzatabilir.

2. "Anlaşmalı Boşanma Protokolünü okudunuz mu, içeriğini ve sonuçlarını kabul ediyor musunuz?" - Protokoldeki maddeleri tek tek teyit ettirir. Özellikle kadının haklarından feragat ettiği maddeler varsa (mesela tazminat veya yoksulluk nafakası talep etmemesi gibi), bu feragatin bilinçli olup olmadığını sorar.

3. (Ortak çocuk varsa) "Çocuk/çocukların velayetinin babada kalmasını kabul ediyor musunuz? Bu durum çocuğun menfaatine uygun mudur?" - Kadının velayeti bırakması durumunda bu soru çok daha detaylı sorulur. Hâkim burada çocuğun üstün yararını korumak zorundadır. Velayet kendisinde kalıyorsa da bu kez babaya sorulur, ama kadına da çocuğun bakımıyla ilgili yeterli imkanının olup olmadığı dolaylı yoldan sorulabilir.

4. "Eşinizden yoksulluk nafakası veya maddi/manevi tazminat talebiniz var mı?" - Protokolde "talep etmiyorum" yazsa bile hâkim son kez sözlü teyit ister. Kadın bu aşamada "yok" derse, sonradan bu hakları talep etme hakkından feragat etmiş olur.

5. "Protokolde belirtilen diğer hususlarda, yani mal paylaşımı, ziynet eşyaları veya ev eşyalarının paylaşımı gibi konularda bir itirazınız var mı?" - Her şeyin kâğıt üzerinde ve duruşma salonunda çözüldüğünden emin olmak için genel bir teyit alır.

Çekişmeli davada ise işler bambaşka. Orada hâkim, kadına iddia ettiği boşanma sebepleriyle ilgili detaylı sorular sorar. Örneğin, şiddet varsa şiddetin zamanı, şekli; aldatma varsa ne zaman öğrendiği, kanıtları gibi davanın ispatına yönelik sorular sorulur. Ama anlaşmalıda dediğim gibi, sadece protokolü ve iradeyi teyit eder.