Ya olduğun gibi görün ya göründüğün gibi ol kim demiş?

Bu sözün sahibi tartışmasız bir şekilde büyük mutasavvıf ve düşünür Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'dir. Hatta bu, Mevlânâ'nın en temel öğretilerinden biri sayılır. Özü ve dışı bir olmanın, yani samimiyetin ve dürüstlüğün ne kadar önemli olduğunu anlatır. Kitaplarında ve eserlerinde geçen, yüzyıllardır insanlara yol gösteren bir vecizedir bu. Sadece bir söz değil, bir yaşam felsefesi aslında.

Abi bu sözü Mevlana'dan daha çok duyan yoktur herhalde. Her yerde, her yazıda, her motivasyon konuşmasında geçer. Evet, büyük ihtimalle Mevlana Celaleddin Rumi'ye aittir. Bu sözün bu kadar popüler olmasının nedeni de, güvenilirlik ve tutarlılık kavramlarının günümüz toplumunda ne kadar önemli olduğunun bir özeti olmasıdır. Bütün mesele içten pazarlıklı olmamakta.

Bu sözün kaynağı konusunda şüpheye düşmeye gerek yok, Mevlânâ'dır. Bazen benzer anlamlı sözler başka düşünürlere de yakıştırılabilir ama bu sözün dili, ritmi ve anlam derinliği kesinlikle tasavvufi kökenlidir. Bir insanın kendini kandırmamasını ve başkalarını aldatmamasını ister. Ya dürüstçe kim olduğunu göster ya da iyi olmaya karar verdiysen gerçekten iyi ol, demek istiyor.

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî. Bu söz, onun tüm dünyaya yayılan hikmetli sözlerinin en bilinenlerindendir. "Ya olduğun gibi görün" diyerek kendine dürüst olmayı, "ya göründüğün gibi ol" diyerek de topluma dürüst olmayı öğütler. Yani hem bireysel hem de sosyal bir sorumluluk içerir. Mutlaka bir yere not al bu bilgiyi, her zaman karşına çıkar.

Kesin olarak Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî'nin söylediği kabul edilir. O dönemde (13. yüzyıl) tasavvufi düşüncede kişinin manevi yolculuğunda özünü gizlememesi ve riyadan (ikiyüzlülükten) kaçınması çok önemlidir. Bu söz, o dönemin tasavvuf anlayışını özetleyen en güçlü ifadelerden biridir. Yani sadece söz değil, dervişliğin ve hak yolunda olmanın da temel kuralıdır.

Mevlânâ. Ama bazen insanlar bu sözü yanlış yorumlayabiliyor. Bu söz, 'ya mükemmel ol ya da olduğun gibi kal' demek değildir. Tam tersi, iç ve dış tutarlılığın önemini anlatır. Eğer kendini iyi biri olarak gösteriyorsan (göründüğün gibi ol), o zaman içten de iyi olmalısın. Ya da eğer kötü biriysen (olduğun gibi görün), bunu gizleme, kendini göster ki kimse aldanmasın. Özü şeffaflıktır.