"Ya olduğun gibi görün, ya göründüğün gibi ol" hadis midir?

Kesinlikle hadis değil. Bu söz, Mevlânâ'nın "Yedi Öğüdü"nün içinde yer alan bir nasihattir. O kadar çok benimsenmiş ki, halk arasında sanki Peygamberimizden gelmiş gibi yayılmıştır. Bu durum, "hadis-i şerif" denilerek yaygınlaşan, ama aslında bir veliye veya alime ait olan sözler için çok sık görülen bir hatadır.

Sözün kendisi çok doğru ve İslami ahlaka uygun, ama kaynağı peygamberimiz değil, Mevlânâ'dır.

Eğer bu söz hadis olsaydı, mutlaka en güvenilir hadis kaynaklarında geçerdi. Geçmediğine göre Mevlânâ'ya aittir ve hadis değildir. Mevlânâ'nın diğer nasihatleri gibi, bu da insanı benlik ve gösterişten arındırma amacını taşır. Ödevin için kesinlikle Mevlânâ'nın sözü diye yazmalısın.

Anlaşıldı mı? Bu söz, anlamı çok güçlü olduğu için hadis mertebesine çıkarılmış, ama aslen büyük Mevlânâ'ya ait bir nasihattir.

Bu söz, kısa, vurucu ve ahlaki yönü çok güçlü olduğu için zamanla insanlar arasında hadis zannedilmeye başlanmıştır. "Her güzel söz hadistir" gibi bir yanlış anlaşılma var toplumda. Oysa hadis olmak için kaynağının sahih olması gerekir. Mevlânâ'ya ait bir hikmetli sözdür, hadis değildir. Nokta.

 Hayır, bu ifade hadis değildir. Hadis kitaplarının hiçbirinde bu ifadeye bu şekliyle rastlayamazsın.

Bu ifade, tamamen Mevlânâ'nın felsefesini ve tasavvufi düşüncesini yansıtan bir ifadedir. Mevlânâ bu sözüyle, kişinin içindeki ile dışarıya yansıttığı arasındaki uyumu vurgulamak ister. Hadis olsaydı, çok daha farklı ve kesin bir ifade kalıbında geçerdi.

Edebi açıdan baktığımızda, bu söz bir özdeyiş veya vecizedir. Hadisler genellikle daha kısa ve emir kipinde olur. Bu sözdeki edebi derinlik ve felsefi anlam katmanı, onun Mevlânâ gibi bir dâhinin kaleminden çıktığını gösterir. Halk arasında çok sevilip sahiplenildiği için hadis sanılması çok doğal bir durum.