Yemek beğendiğini göstermek için ağız şapırdatmak hangi kültüre aittir?

Evet, bu spesifik hareket, yemeği beğenmenin bir işareti olarak Japon ve Çin kültürlerinde yaygındır. Batı ve Orta Doğu kültürlerinde masada şapırdatmak veya geğirmek genellikle kaba sayılırken, Doğu Asya'nın bazı bölgelerinde tam tersi bir anlama sahiptir. Özellikle Japonya'da, ramen gibi yemekleri sesli bir şekilde (höpürdeterek) içmek, yemeğin lezzetinden keyif alındığını gösteren pozitif bir jesttir. Bu, ev sahibine veya aşçıya saygı ve memnuniyet ifadesidir. Bu ayrım, görgü kurallarının ne kadar değişken olduğunun en güzel örneğidir.

Ağız şapırdatma mı? İlk aklıma gelen Japonya oldu valla. Ramen içerken falan o uzun makarnayı çekişleri var, hani çorbanın suyu da geliyor falan. O ses çıkıyor işte. Bu, yemeği yapan kişiye "çok iyi pişmiş" demenin bir yolu gibi düşün. Bizde masadan kovulma sebebi :D

İş gereği çok seyahat ettim. Bu hareketin en yaygın ve kültürel olarak kabul gördüğü yer kesinlikle Japonya. Orada özellikle restoranlarda herkes ramenini şapırdata şapırdata yer. Bu, Japonya'da yemeğin çok sıcak servis edilmesinden dolayı hızlıca soğutma yöntemi olarak da gelişmiş olabilir. Ama altındaki temel anlam, yemeği takdir etme ve lezzetini onaylamadır.

Bana da hep Asya kültürü gibi gelmiştir. Özellikle böyle çabuk tüketilen, sıcak ve sulu yemeklerde, mesela noodle'da o sesi çıkarmak bir çeşit ritüel gibi. Bizim buralarda görgüsüzlük sayılırken, orda yemeğin lezzetine saygı anlamına geliyor. İlginç harbiden.

Ağız şapırdatma olayı bizde (Türkiye'de) genellikle görgüsüzlük, kaba bir hareket olarak görülür. Ama bazı Asya kültürlerinde bu tam tersidir. Benim bildiğim kadarıyla özellikle Japonya ve Çin'de yemek yerken şapırdatmak, özellikle de çorba ya da noodle içerken, yemeği ne kadar beğendiğini ve tadını çıkardığını gösterir. Yani tabağı silip süpürmek gibi bir iltifat biçimi.

Ağız şapırdatmak bizde ayıp, ama ben bunun Japonya'nın geleneksel yemek yeme biçimi olduğunu biliyorum. Noodle gibi şeyleri hızlı ve sesli yemek, o yemeği çok beğendiğin anlamına gelir. Batı görgüsü tam tersini söylüyor. Yani bu, coğrafyadan coğrafyaya değişen ilginç bir kültürel fark.

Bu tamamen coğrafi ve kültürel bir durum. Bahsettiğiniz adet, yani yemek yerken ses çıkarmayı veya ağız şapırdatmayı yemeği beğenme göstergesi olarak kabul eden kültürler daha çok Doğu Asya'da yoğunlaşır. Özellikle Japonya'da ramen ve udon gibi noodle yemeklerini tüketirken yapılan "slurping" (şapırdatma) bu duruma en iyi örnektir. Buradaki mantık, yemeğin sıcaklığını düşürmek için içine hava çekmek ve bu esnada çıkan sesin yemeğin lezzetinden alınan hazzı göstermesi. Çin'in bazı bölgelerinde de benzer adetler görülebilir. Yani evet, Japonya ve çevresi bu adetin en belirgin olduğu yerler diyebiliriz. Batı kültürlerinde ve bizim gibi Akdeniz/Ortadoğu kültürlerinde ise bunun tam tersi, sofra adabına aykırı ve kaba bir davranış olarak kabul edilir.

Ya bu bence genel olarak Asya'da var. Özellikle Çin, Japonya ve Kore'nin bazı bölgelerinde. Çünkü noodle'ı falan soğutarak daha hızlı yiyebilmek için çekiyorlar ya, o zaman o ses otomatik çıkıyor zaten. Bi de yemeği beğendiğini göstermek için bilerek yapılıyormuş. Bizde kaba sayılır, orda normal ve hatta iyi bir şey.

Bu olay tamamen coğrafi ve kültüreldir. Şapırdatma olayının yaygın olduğu ana kültürler Çin ve Japonya'dır. Bu hareket, yemeğin tadını sonuna kadar çıkardığını gösterir ve ev sahibine ya da aşçıya büyük bir iltifattır. Hatta çorbayı höpürdeterek içmek, Batı'daki "Afiyet olsun" demenin o kültürdeki karşılığı gibi bir şeydir.