Allah'ın gölgesini gören peygamber kimdir?

Böyle şeyler hep karışır. Allah'ın gölgesi ifadesi, O'nun varlığının ve gücünün etkisini, yani tecellisini temsil eder. Bu anlamda, tüm peygamberler O'nun tecellisini gördü ama en açık ve doğrudan deneyimi yaşayanlardan biri Hz. Musa'ydı (Tur Dağı'nda). Diğer bir yorum da dediğim gibi Hz. Muhammed'in (s.a.v) Miraç'taki yakınlığıdır. Ödevinde bu iki ismin geçtiğini ve ifadenin mecazi olduğunu vurgularsan daha doğru olur.

Bu, halk arasında dolaşan ve genelde dini kitaplarda tam karşılığı bulunmayan bir efsane gibidir. Bazı eski anlatılarda, Hz. İbrahim'in yıldızlara, aya ve güneşe bakıp "Bu benim Rabbim" demesi ve sonra hepsinin batmasıyla Allah'ı bulması kıssasından türemiş olabilir. Yani varlığın gölgesini görüp, o gölgenin sahibine ulaşan anlamında. Ama en güçlü atıf, Tur Dağı hikayesi nedeniyle Hz. Musa'ya yapılır.

Meseleye biraz daha farklı bakalım. Bu ifade, peygamberlerin ne kadar yüce bir makamda olduğunu ve ne kadar özel bir yakınlık yaşadığını anlatır. Gölge, bir şeyin varlığının kanıtıdır. Yani bu, Allah'ın varlığını en somut şekilde idrak eden peygamber demek istenmiştir. Bu anlamda, tüm peygamberler bu idrakte zirvededir. Ama halk hikayelerinde en çok bu tarz mucizeler Hz. İbrahim'e ve Hz. Musa'ya atfedilir.

Tasavvufta bu "gölge" meselesi biraz daha derin yorumlanır. Gölge, "nur-u Muhammedî" (Hz. Muhammed'in nuru) anlamında da kullanılabilir. Bu bağlamda en yüce manevi mertebeye ulaşan ve Allah'a en yakın olan peygamber Hz. Muhammed'dir (s.a.v). Miraç olayında ulaştığı makam, bu ifadenin karşılığı olabilir. Ancak tekrar söylüyorum, bu tamamen mecazi bir ifadedir, yani fiziksel bir gölge değil.

Bu sözün kökeni eski Orta Asya inançlarına bile dayanıyor olabilir, yani İslam öncesi dönemden kalma ve sonradan peygamberlere uyarlanmış bir inanış. Ama İslam teolojisine göre bu ifade doğru değildir. Eğer illa bir peygamber ismi vereceksen ve bu senin okul ödevinse, en yaygın inanışın Hz. Musa olduğunu belirt. Çünkü onun Allah'ın tecellisine şahit olması, bu tip efsanelerin doğmasına zemin hazırlamıştır.