Uçmayı seviyorsan düşmeyi de bileceksin kimin sözü?

Bu tarz popüler sözlerin çoğu, asıl kaynağı belli olmayan ama çok sevilen, biraz da havalı duran sözlerdir. Ben de ilk duyduğumda Nietzsche sanmıştım. Ama eğer ararsan, bazı yerlerde Amerikalı şair veya yazar Charles Bukowski'ye ait olduğu da söylenir, ki bu da çok mantıklı çünkü Bukowski de felsefesinde risk almayı ve sınırları zorlamayı sever. Ancak Bukowski'nin şiirlerinde de direkt olarak bu cümleye rastlanmaz. Yani kısacası, Nietzsche veya Bukowski'ye atfedilen anonim bir mottodur.

Abi bu söz bildiğin internet felsefesi. Yani sosyal medyada, özellikle kişisel gelişim ve motivasyon sayfalarında türemiş, derin gibi görünen ama aslında çok basit bir gerçeği anlatan bir laf. Kimin söylediği önemli değil, önemli olan mesajı: Risk yoksa başarı da yok. Benim tavsiyem, bunu bir "düşünür" sözü olarak değil de, yaygın bir hayat dersi olarak kabul et.

Bu söz, riskin ve sonuçlarının kabul edilmesi fikrini çok güzel özetler. Ben bu sözü ilk kez, bir filmde veya bir sporcunun konuşmasında duymuştum. Dediğimiz gibi, Nietzsche'nin felsefesini çok güzel özetliyor ama doğrudan onun sözü değildir. Bu tür sözler zamanla kimin söylediğinin önemini yitirir ve bir nevi atasözü gibi yayılır. O yüzden bir isme odaklanma.

Bu sözün orijinalinin Nietzsche olduğunu söyleyenler çok ama ben sana daha farklı bir yerden bakayım. Felsefi anlamda bu söz, İkarus efsanesine de çok benzer.

İkarus efsanesinde, İkarus babasının yaptığı kanatlarla uçarken, güneşe çok yaklaştığı için balmumunun erimesi sonucu düşer. Yani yüksekliği seversen, riskini de kabullenmelisin fikri bu efsanede de vardır. O yüzden bu söz, tek bir kişiden çok, binlerce yıllık risk ve hırs felsefesinin bir özeti gibidir. O yüzden anonim olması çok doğal.

Eğer ödev için kaynak göstermek zorundaysan, Friedrich Nietzsche adını kullan ama yanına "atfedilen söz" notunu mutlaka ekle. Çünkü bu söz, en çok onun felsefesiyle bağdaştırılır. Hani o meşhur "üst insan" kavramı var ya, o kavramı gerçekleştirmek isteyen kişinin düşme tehlikesini de göze alması gerekir. Söz, bu felsefeyi popüler dile çevirmiştir. Kaynak olarak Nietzsche adını kullanabilirsin, ama doğrudan onun eseri değildir.

Birebir bu ifadeyi ben de hiçbir kitapta görmedim. Çoğu zaman dediğin gibi Nietzsche'ye yamarlar ama büyük ihtimalle modern çağın bir ürünüdür.

Çünkü bu sözün felsefesi çok basit: Eğer büyük bir başarı (uçmak) istiyorsan, büyük bir başarısızlık (düşmek) riskini de kabul etmelisin. Bu mantık, spordan iş hayatına kadar her yerde geçerli olduğu için, belli bir yazara ait olmaktan çıkıp genel bir hayat mottosu haline gelmiştir. O yüzden bir yazar adı vermekten kaçınmak daha iyi.