Gamzelendi gonul yine devasi ahtır ne demek?

Tasavvufi bir şey olabilir mi acaba? Gönül gamlandı, yani ilahi aşka düştü, dünya derdinden sıyrıldı, e bu derdin şifası da ah çekmekle yani Allah'ı anmakla, O'na yakarışla olur gibi bir mana çıkıyor. Normal aşkta da dertlenince ah çekilir ama, bu daha derin bence.

bak bu ifade baya eski usul bir halk sözü gibi geliyor, günümüzde pek duymuyoruz ama anlamı şuna yakın: “gamzelendi gönül, yine devası ahtır” yani gönül bir şekilde yaralanmış, üzülmüş ama bunun çaresi aht, yani sözle veya öğütle avunmak, gönlü yatıştırmak demek. biraz şiirsel bir anlatım aslında, insanın kalbi kırıldığında hemen toparlanamayacağını ama bir şekilde teselli bulunabileceğini söylüyor. bugün modern dille çevirecek olsak, “kalp kırıldı ama gönül teselli bulur” gibi bir anlam çıkar. yani hem hüzünlü hem de umutlu bir söz, eskiden halk arasında böyle sözlerle teselli verirlermiş.

Benim bildiğim bu laf divan edebiyatından falan gelme. "Gamzelendi" burada sadece üzüldü anlamına gelmez, aynı zamanda alnına bir keder, hüzün çizgisi düştü gibi de düşünebilirsin. Gönül bu çizgiyi/derdi aldı. "Devası ahtır" ise, bu derdi iyileştirecek tek şeyin derin bir iç çekiş, yakarış olduğunu söylüyor. Bazen bir dert o kadar büyük olur ki, konuşamazsın, sadece bir ah çekersin, işte o ah, o anki tüm duyguyu boşaltır, geçici bir rahatlama sağlar, dertlenmenin ilacı o an için o olur.

Gamzelenmek kelimesinin aslında biraz da "nazlanmak" gibi bir anlamı da var eskilerde. Gönül nazlandı, hüzünlendi, bu nazın ve hüznün çaresi de derin bir iç çekişle (ah ile) onun acısını hafifletmektir. Yani dertlenmek keyifli bir acı gibi görülüyor, ilacı da o acıyı tekrar tekrar yaşatan ah çekme eylemi.

• Kardeşim bu bildiğin klasik aşık sözü. Gönül dertlenmiş, aşktan yara almış. Bu yaranın, bu derdin merhemi, ilacı yok. Tek yapabileceğin şey oturup sadece ah çekmek, yanmak. Yani bir nevi kabulleniş var, bu aşkın derdini çekmek zorundayım diyor, çaresi yok, sadece ah çekebilirim.

• 
  

Bu biraz eski dilden kalma bir laf değil mi ya? "Gamzelenmek" işte dertlenmek, hüzünlenmek demek. "Ah" çekmek de iç çekmek, üzüntüden of demek. Yani kabaca, "Gönlüm yine dertlendi, bu derdin çaresi de sadece ah çekmek, içimi dökmek" gibi bir şey. Bazen dertlenince sadece susup iç çekmek iyi gelir ya, tam o his işte.

Çok derinlere gitmeye gerek yok bence. Halk dilinde gönül gamlandı demek, aşık oldu, kederlendi, hüzünlendi demek. Devâsı ahtır da, bu derdin ilacı da sadece acısını çekmek, yanıp tutuşmak, iç çekmekten başka bir şey değil demek. Platonik aşklarda falan çok kullanılır, hani kavuşamayınca sadece ah çekersin ya.