Metan gazı ne kadar sürede öldürücü olabilir?

Bak şimdi, kilit nokta oksijenin azalması. Metan gazının öldürme süresi bu azalmanın hızına bağlı. Diyelim ki metan ortamdaki havanın dörtte birini (%25) kapladı. Normalde havada %21 oksijen var. Metan oksijeni azaltınca, kalan oksijen yetersiz kalmaya başlar. Eğer bu oran çok hızlı yükselirse, yani metan oranı hızla artarsa, bu durumda birkaç dakikada bilincini kaybedip ölebilirsin. Ama ortamdaki metan yavaş yavaş birikiyorsa, belirtiler başlar ama ölüm süresi uzar. En tehlikelisi, yüksek yoğunluğa hızlı maruz kalmaktır.

Bizim madende bunun eğitimini çok alırdık. Metan sızdığı zaman kaçmak için çok az zamanın olur. Ortamdaki hava metanla doldukça, önce başın döner, kusma gelir, sonra dengeni kaybedersin. Bu belirtiler başladıktan sonra oksijen seviyesi çoktan düşmüş demektir. Eğer gaz yüksek derişimde birikmişse, yani oksijenin yarısından fazlasını almışsa yerini, o zaman kurtulmak zor. Birkaç dakika içinde her şey biter. O yüzden gaz alarmı çok önemlidir. Metan kokusuz olduğu için fark etmesi bile zor.

Bunu ben de araştırmıştım ödev için. Metan boğucu gaz diye geçiyor. Yani konsantrasyonu çok yüksekse, mesela %50 civarındaysa, ortamdaki oksijen seviyesi inanılmaz düşeceği için, beyin oksijensizliğe çok hassas olduğundan, çok kısa sürede bayılma ve ölüm gerçekleşir. Adli tıp uzmanları da bunu söylüyor zaten, dakikalar içinde ölüm olabiliyor. Ama konsantrasyon düşükse ve uzun süre maruz kalırsan bile uzun vadede kalıcı hasarlar bırakabilir, ama ani ölüm yüksek konsantrasyonda ve oksijenin tamamen azaldığı durumda olur.

Bunu kesin bir saate bağlamak imkansız. Çünkü ölüm süresini belirleyen şey metan değil, metanın oksijenin yerini alma hızı. Eğer metan gazı o kadar hızlı dolarsa ki havadaki oksijen seviyesi yüzde 10'un falan altına düşerse, bil ki o iş çok kısa sürer. Birkaç dakika içinde bilincini kaybedebilirsin ve sonrası malum. Hani bazen gaz sızıntısından karbonmonoksit de oluşuyor yanınca, o daha sinsi ve daha hızlı öldürücü olabilir. Ama saf metan için, boğulma hızı ne kadar çok oksijen azalırsa o kadar hızlanır.

Metan gazı direkt zehirli değil ama çok tehlikeli bir şey. Oksijenle yer değiştirip bizi havasız bırakıyor. Ben bir kere sızıntıya yakın bi yerde kalmıştım. Baş dönmesi ve mide bulantısı anında başladı. Orada bir arkadaşım bayılmıştı. Yani bu işin süresi konsantrasyonla alakalı. Kapalı yerde metan oranı yüzde 50'yi falan geçerse, oksijen yetmezliğinden dolayı bilincini kaybedersin ve ardından ölüm dakikalar içinde gerçekleşir. Ne kadar yüksek yoğunluk o kadar hızlı sonuç. O yüzden kapalı yerlerde çok dikkatli olmak lazım.

Metan aslında kimyasal olarak zehirli değil. Vücuda direk zehir falan salmıyor. Oksijenin yerini alıp seni oksijensiz bırakıyor. Yani bir kişi ne kadar oksijensizliğe dayanabilirse o kadar sürer. Ortamda metan oranı %50'yi falan bulursa, yani havanın yarısı metan olursa, kalan oksijen yetmeyeceği için saniyelerden birkaç dakikaya kadar değişebilir bilinç kaybı ve ölüm. Bu, kişinin nefes alma hızına ve efor sarfedip sarfetmemesine de bağlı. Koşuyorsan daha hızlı ölürsün, öyle diyeyim.