Selçuklu Devleti Fars mı?

Selçuklular aslında köken olarak Oğuzların Kınık boyundan geliyorlar, yani öz be öz Türkler. Ancak devletin yönetiminde, edebiyatta ve bürokraside Fars kültürü çok baskın. O dönemde devletin resmi dili Farsçaydı, yani devlet işleri ve saray yazışmaları hep bu dilde yürütülüyordu. Bu yüzden tarih derslerinde kafa karışıklığı olması çok normal, sanki bir Fars devletiymiş gibi görünüyor dışarıdan.

İşin özü şu; Selçuklu bir Türk imparatorluğu ama Fars kültürünü devletin harcı yapmışlar. Yani hükümdarlar, vezirler ve halk Türk ama entelektüel hayatı Farslar şekillendirmiş. Biz teknisyenlikte de bazen sistemin iskeleti farklı olsa da üstüne kurulan yazılım bambaşka olabiliyor, Selçuklu meselesi de biraz buna benziyor işte. Yani hem Türk hem de Fars kültürünün iç içe geçtiği çok katmanlı bir yapıları vardı.

Selçuklular Fars değil, Oğuz Türklerinin bir kolu. Bu konuda bir tartışma yok aslında. Ancak, kurdukları devletin yönetimi ve kültürel yapısı içinde Fars kültüründen çok etkilendiler. Saray dili ve bürokrasi dili Farsça'ydı. Bu da bazı yanlış anlaşılmalara neden oluyor. Ama kökenleri tamamen Türk.

Selçuklu Devleti, Oğuz Türkleri tarafından kuruldu. Hatta bu Oğuz boyu Kınıklar'dır. Fars değiller. Sadece İran ve Mezopotamya'yı fethettikleri için o coğrafyanın yerleşik kültüründen ve dilinden etkilendiler. Sarayda ve resmi yazışmalarda Farsça kullanmaları bu yüzden. Ama ordu ve halk arasında Türkçe konuşuluyordu.

Hayır, Selçuklu Devleti Fars kökenli değildir. Büyük Selçuklu Devleti, Oğuz Türklerine mensup Kınık boyu tarafından kurulmuştur. Selçuklular, Orta Asya'dan göç eden Türk toplulukları arasındaydı ve zamanla İslamiyet'i benimseyerek İran, Orta Asya ve Anadolu'da büyük bir imparatorluk kurdular.

Ancak Selçuklu Devleti, özellikle Büyük Selçuklu Dönemi'nde (1040-1157) İran coğrafyasında hüküm sürdüğü için Fars kültüründen etkilenmiştir. Devletin resmi dili başlangıçta Türkçe ve Arapça olsa da, bürokraside ve edebi eserlerde Farsça yaygın şekilde kullanılmıştır. Özellikle Nizamülmülk gibi Fars kökenli vezirler, devletin yönetiminde büyük rol oynamıştır.

Selçuklular, köken olarak Oğuz Türklerinin Kınık boyundan geliyor. Yani Fars değil, Türk. Hatta Anadolu'ya yerleşip Türkiye Selçuklu Devleti'ni kurdular. Fars kültüründen etkilendikleri doğru ama bu onları Fars yapmaz. Devlet dili olarak Farsçayı kullanmaları da bunun kanıtı.