Vücuttaki karbondioksit atılmazsa ne olur?

Olayın ciddiyetini anlatayım. Beynimiz kandaki CO2 seviyesini oksijen seviyesinden daha çok önemser. CO2 yükselince beynin buna tepkisi solunumu hızlandırmak ve derinleştirmektir. Eğer bu yetersiz kalırsa (örneğin akciğerlerin düzgün çalışmıyorsa), CO2 birikir ve damarları genişletmeye başlar. Bu da beyinde basınç artışına neden olur ve bu durum çok tehlikelidir, hatta nöbetlere bile yol açabilir.

CO2'nin atılamaması, hücresel düzeyde de problem yaratır. Vücudumuz enerji üretirken oksijen kullanır ve atık olarak CO2 üretir. Eğer hücre etrafındaki CO2 atılamazsa, o hücrenin de metabolizması bozulur. Yani vücudun genel enerji üretimi düşer, sürekli bir yorgunluk ve halsizlik hissedilir. Bu uzun vadede organ yetmezliği riskini artırır.

Karbondioksit atılmazsa, kanda birikmeye başlar. Bu duruma hiperkapni deniyor. Vücudumuz için asıl sorun CO2'nin kendisi değil, onun kanda yaptığı şeydir. CO2 suda (yani kanda) çözündüğünde, pH dengesini asit yönünde bozar. Yani kanın asitlik seviyesi artar, buna da solunumsal asidoz diyoruz. Bu durum direkt olarak sinir sistemini etkiler, her şey yavaşlar ve karışır.

Bu genelde KOAH gibi akciğer rahatsızlıkları olan yaşlılarda görülür. Onlar yeterince derin nefes alıp veremezler. CO2 biriktiği zaman geceleri uyuyamaz, sürekli bir huzursuzluk ve sabahları şiddetli baş ağrısı ile uyanırlar. Çünkü CO2 kanda birikince beynin damarları genişler, bu da zonklayıcı baş ağrısı yapar. Tedavi edilmezse kalp bile zorlanır.

Vücut, CO2'yi atamazsa dengeyi sağlamak için hemen başka bir mekanizmayı devreye sokar: Böbrekler. Böbrekler, kandaki asitliği dengelemek için bikarbonat denen tampon maddeleri tutmaya çalışır ve asitleri idrarla daha çok atmaya uğraşır. Ama bu geçici bir çözümdür. Solunum sorunu devam ederse, böbrekler de yorulur ve tüm vücut kimyası çökmeye başlar.