Gemiler neden kırmızıdır?

O kırmızı rengin estetik bir tercih olduğunu düşünen çok ama işin aslı tamamen teknik bir mesele. Bizim sektörde "zehirli boya" dediğimiz bir olay var. Gemilerin suyun altında kalan kısımları sürekli deniz canlılarına, yosunlara ve midyelere maruz kalıyor. Bu canlılar gövdeye yapışınca geminin sürtünmesi artıyor, yakıt tüketimi tavan yapıyor ve hız düşüyor. İşte o kırmızı boya, aslında bu canlıların yüzeye tutunmasını engelleyen bakır oksit içerikli özel bir kimyasal karışım.

Eskiden bu boyaların temel maddesi bakır olduğu için doğal rengi kırmızıya yakındı. Yani aslında renk bir seçim değil, kullanılan malzemenin kendi rengiydi. Günümüzde teknoloji gelişti, farklı renklerde zehirli boyalar üretilebiliyor ama hala en ucuz ve en etkili olanı o klasik kırmızı tonlu olanlar. Biz de maliyet hesabı yaparken mecburen tercihimizi bu klasik kırmızıdan yana kullanıyoruz, denizcilikte alışkanlıklar biraz zor değişiyor.

Yani anlayacağın Safiyye, gemiler süslü görünsün diye değil, deniz kabuklularının gövdeyi ele geçirmesini önleyip yakıt tasarrufu sağlamak için o renge boyanıyor. Eğer o boyayı sürmezsek, geminin altı 1-2 ay içinde adeta bir bahçeye döner, tekne de hantallaşır gider. 15 yıldır kaptanlık yapıyorum, bugüne kadar o boyanın rengini değiştiren bir armatör görmedim, standart budur yani.

Kırmızı renk, gemi tasarımı açısından da bir anlam ifade eder. Kırmızı, genellikle sınır ve dayanıklılık rengidir. Su hattı (plimsoll line) civarında kullanılan kırmızı, geminin taşıma kapasitesinin ve suyla temas eden sınırının görsel bir işaretidir. Üst gövde ise genelde beyaz, gri veya mavi gibi daha az ısı çeken ve daha temiz görünen renklerde bırakılır.

Kırmızı boyanın  sebebi  görünürlük ve bakım kolaylığıdır. Kırmızı renkli bir yüzeydeki kir veya hafif pas izleri, beyaz gibi açık renklere göre daha az göze çarpar. Ayrıca uluslararası denizcilik standartlarında ve geleneklerinde bu renk kabul gördüğü için, boya üretimi ve tedariki de bu renkte daha yaygındır ve daha ucuzdur.

Geminin alt kısmının kırmızı olmasının bir nedeni de güvenliktir. Kırmızı renk, diğer doğal deniz renklerine (mavi, yeşil) karşı kontrast oluşturur. Eğer gemi bir kaza geçirir, su hattı yükselir veya alçalırsa, bu kırmızı çizgi su seviyesindeki değişiklikleri veya gemideki bir hasarı çok daha belirgin hale getirir. Bu, hem mürettebat hem de kurtarma ekipleri için önemlidir.

Eskiden gemi yapımında ahşap kullanılırken, ahşabı deniz kurdundan ve çürümekten korumak için ağır ve koyu renkli katran bazlı boyalar sürülürdü. Daha sonra metal gövdelere geçildiğinde, paslanmayı önlemek için demir oksit (pasın kendisi aslında, ama koruyucu formda) içeren boyalar kullanıldı. Demir oksit de doğal olarak kırmızımsı bir astar rengine sahiptir. Yani renk, koruma ihtiyacından doğmuştur.