Selahaddin Eyyubi, tarihteki en ünlü Kürt hükümdar olarak kabul edilmektedir. Eyyubi Devleti’nin kurucusu ve ilk hükümdarıdır. 1137 yılında Tikrit’te doğmuştur. Babası Necmeddin Eyyub, Artuklular’ın hizmetinde bir komutandı.
Selahaddin Eyyubi, genç yaşta yetim kalmış ve amcası Şirkuh’un yanında yetişmiştir. Şirkuh, Eyyubi ailesinin Suriye’de hakimiyet kurmak için mücadelesinde önemli bir rol oynamıştır.
Selahaddin Eyyubi, 1169 yılında Mısır’ı fethetmiştir. Bu fetih, Eyyubi Devleti’nin kurulmasında önemli bir dönüm noktası olmuştur. Selahaddin Eyyubi, Mısır’da hakimiyetini sağlamlaştırdıktan sonra, Suriye ve Filistin’i de fethetmiştir.
Selahaddin Eyyubi, 1187 yılında Haçlı Seferleri’ne karşı önemli bir zafer kazanmıştır. Haçlılar’ın Kudüs’ü kuşatması sırasında, Selahaddin Eyyubi komutasındaki İslam ordusu, Haçlılar’ı ağır bir yenilgiye uğratmıştır. Bu zafer, Haçlı Seferleri’nin dönüm noktası olmuştur.
Selahaddin Eyyubi, 1193 yılında Halep’te ölmüştür. Ölümünden sonra, Eyyubi Devleti parçalanmış ve yerine birçok küçük devlet kurulmuştur.
Selahaddin Eyyubi, İslam, Kürt ve Arap kültürlerinde önemli bir figür hâline gelmiştir. İslam dünyasında “Salahaddîn-i Eyyûbî” olarak bilinen Eyyubi, “Halifelerin Hakanı” ve “Doğunun ve Batının Sultanı” unvanlarını taşımıştır.
Selahaddin Eyyubi’nin Kürt asıllı olduğu konusunda tarihçiler arasında bir fikir birliği bulunmaktadır. Eyyubi’nin babası Necmeddin Eyyub, Artuklular’ın hizmetinde bir komutandı. Artuklular, Kürt kökenli bir beylikti. Selahaddin Eyyubi’nin annesi ise Necmeddin Eyyub’un ikinci eşi olan Rabia Hatun’dur. Rabia Hatun’un da Kürt asıllı olduğu düşünülmektedir.
Salâhuddîn Eyyubî: 12. yüzyılda yaşamış olan Salâhuddîn Eyyubî, Eyyubî Hanedanlığı’nın kurucusudur. Kudüs’ü Haçlılardan geri alan ve İslam dünyasında önemli bir kahraman olarak kabul edilen Salâhuddîn Eyyubî, Kürt bir ailenin oğlu olarak dünyaya gelmiştir.İdris-i Bitlisî: 15. yüzyılda yaşamış olan İdris-i Bitlisî, Osmanlı İmparatorluğu’nda önemli bir devlet adamı ve alimdir. Fatih Sultan Mehmet’in danışmanlığını yapan ve Heşt Behişt adlı eseriyle tanınan İdris-i Bitlisî, Kürt bir aileden gelmektedir.Mahmud Beyazidi: 16. yüzyılda yaşamış olan Mahmud Beyazidi, Bitlis Beyi ve önemli bir Kürt lideridir. Osmanlı İmparatorluğu’na karşı bağımsızlığını korumak için mücadele eden Mahmud Beyazidi, Kürt milliyetçiliğinin öncü isimlerinden biri olarak kabul edilir.
Vallahi ben de yok diye biliyorum. Osmanlı’nın hanedan geleneği çok sıkıydı ve soy ağacı bellidir. Osmanlı Devleti zaten Kayı boyuna dayandığı için o soydan gelenler padişah olabilirdi. Ama imparatorluk içinde Kürt beyleri ve aşiretleri önemli roller üstlenmiş, özellikle doğu sınırlarının korunmasında çok kilit olmuşlardı. Padişah değillerdi ama Osmanlı’ya bağlı beylikler olarak önemliydiler.
Şimdi şöyle bir durum var. Bizim okullarda öğrendiğimiz tarih bilgisinde Kürt bir padişah adı geçmez. Padişahlar her zaman Osman Gazi soyundan gelen Türk kökenli kişilerdi. Ancak şöyle bir ayrım yapabiliriz: Osmanlı’nın yükselme döneminde Kürt beylikleri ve aşiretleri, özellikle Yavuz Sultan Selim döneminde, devlete katılarak büyük imtiyazlar kazanmış ve doğu siyasetinde söz sahibi olmuşlardı. Padişahın kendisi Kürt olmasa da, devlet yönetiminde Kürt unsurların gücü epey fazlaydı. Bu durum bazen yanlış anlaşılmalara yol açabiliyor.
Bu soruyu sorarken sanırım Kürt kökenli bir hanedan tarafından yönetilen bir imparatorluğu kastediyorsun. Eğer öyleyse, en bilinen ve İslam tarihinde çok önemli bir yere sahip olan kişi Selahaddin Eyyubi’dir (Tam adı Ebu’l Muzaffer Yusuf bin Eyyub). Kendisi Eyyubiler Devleti’nin kurucusudur ve Kürt kökenlidir. Kudüs’ü Haçlılardan geri almasıyla meşhurdur.
Şimdi Kürt padişah derken Osmanlı’yı kastediyorsan, direkt olarak tahta çıkmış ve Kürt kökenli diye bilinen bir padişah yok bildiğim kadarıyla. Osmanlı hanedanı soy olarak Oğuzların Kayı boyundan geliyor. Ama tabi sarayda, yönetimde veya ordu kademesinde çok önemli Kürt kökenli devlet adamı, vezir veya komutan olmuş. Mesela İdris-i Bitlisi’yi falan biliyorsundur, Yavuz Sultan Selim döneminde Doğu Anadolu’nun Osmanlı’ya katılması ve teşkilatlanmasında çok büyük rolü var. Padişahlık farklı bir konu. Belki İslam tarihinde, Selçuklularda ya da daha önceki beyliklerde Kürt kökenli hükümdarlar olabilir ama direkt Osmanlı padişahı olarak yok.
Böyle bir şey yok ya, Osmanlı padişahları Türkmen kökenli. Yani Kayı boyundan. Kürt padişah kim diye merak ettiysen sanırım yanlış biliyorsun. Kürtler önemli beylikler kurmuşlar, mesela Eyyubiler’in kurucusu Selahaddin Eyyubi Kürt kökenliydi, çok büyük bir liderdi o. Ama Osmanlı’da padişahlık hanedanın tekelindeydi ve o hanedan da Türk’tü.
Abi benim bildiğim kadarıyla Osmanlı padişahlarının hepsi resmen Türk kökenliydi ya. Yani hanedanın kökeni Oğuzların Kayı boyuna dayanıyor. O yüzden “Kürt padişah” diye bir şey yok. Ama tabii ki Osmanlı sarayında ve ordusunda Kürt kökenli çok önemli devlet adamları, sadrazamlar, paşalar, vezirler vardı. Mesela İdris-i Bitlisî gibi isimler var, bunlar Osmanlı’nın doğu politikalarını şekillendiren, çok etkili figürlerdi. Yani padişah değillerdi ama sarayda etkileri büyüktü.