“Ya göründüğün gibi ol ya da olduğun gibi görün” ne anlama gelir?

Bu sözün anlamı, içinle dışının bir olması gerektiğini söylüyor. Yani ya neysen öyle davran, kendini gizleme, yapmacık olma; ya da eğer bir şekilde davranıyorsan (görünüyorsan), o davranışlarının arkası dolu olsun, gerçekten öyle bir insan ol. İnsanların sana baktığında gördükleriyle, senin gerçek karakterinin uyuşması lazım. Samimiyet ve dürüstlük üzerine kurulu bir hayat felsefesi.

Bu söz Hazreti Mevlana'ya ait ve özgünlük ile doğruluk üzerine kurulu. Birinci kısım, "olduğun gibi görün," yani fıtratın neyse, huyun neyse onu saklama, olduğu gibi ortaya koy. İkinci kısım, "göründüğün gibi ol," yani insanlara gösterdiğin, vaat ettiğin ya da temsil ettiğin değerler varsa, iç dünyan da o değerleri taşısın. Bu, ikiyüzlülükten ve riyadan uzak durmayı öğütler.

Aslında burada iki seçenek sunuluyor ama ikisi de aynı amaca hizmet ediyor: tutarlılık. Ya içindeki özü dışarıya yansıt ki insanlar seni yanlış tanımasın; ya da dışarıya yansıttığın o iyi veya dürüst imajı gerçekten yaşa ve içselleştir. Bu, insanın kendini kandırmaması ve çevresindekilere karşı net olması gerektiğini anlatır. Karşındaki insan senin kim olduğunu anlamalı.

Bu söz, şeffaflık ve samimiyet çağrısıdır. Bir insanın sözleri, eylemleri ve iç dünyası arasındaki ahengi ister. Yani ya maske takma, olduğun gibi, kusurlarınla, zaaflarınla görün; ya da bir hedef belirlemişsen ve o hedefe uygun davranıyorsan, bu tavrını içselleştirip gerçekten o insan ol. Yani ortada bir çelişki olmasın diyor.

Bu söz, güvenilirlik için bir formül aslında. İnsanların sana inanması için, dışarıya yansıttığın "ben" ile içerideki "ben"in aynı olması gerekiyor. İnsanlar senin göründüğün gibi olduğunu anlarsa sana güvenirler. Aksi takdirde, zamanla foyan ortaya çıkar ve hem itibarın zedelenir hem de sen sürekli yalan söyleme baskısıyla yaşarsın. Yani dürüst ol, maskesiz yaşa.

Bu, Mevlana'nın en meşhur sözlerinden biridir. İç ve dış dünyamızın uyumu anlamına gelir. İkiyüzlü olmamayı, riyakârlıktan kaçınmayı öğütler. Eğer ahlaklı, dindar ya da iyi biri gibi görünüyorsan, gerçekten de öyle ol. Yok eğer daha basit, daha sıradan biriysen, kendini yüksek gösterme. Yani gönlün neyse, hâlin de o olsun. Bu, manevi huzurun da anahtarıdır.