Sigarayı içine çekince neden baş döner?

Sigara dumanını içine çektiğinde yaşadığın o baş dönmesi hissi aslında vücudunun nikotine verdiği ani bir tepki. Eczanede çalışırken sıkça karşılaştığım durumlardan biri bu; nikotin beyne ulaştığı anda damarları hızla daraltıyor ve tansiyonun kısa süreliğine yükselip düşebiliyor. Beyne giden oksijen miktarında yaşanan bu ani değişim de o bahsettiğin sersemlik ve mide bulantısı hissini tetikliyor.

Özellikle sigaraya alışık değilsen veya vücudun o an nikotinsiz kaldıysa, sinir sistemin bu uyarıcı madde karşısında "ne oluyor?" diyerek hafif bir şoka giriyor. Bir de karbonmonoksit mevzusu var tabii; sigara dumanıyla aldığın karbonmonoksit, kandaki oksijenin yerini kapıyor. Vücudun kısa süreliğine "oksijensiz" kaldığı için de beynin bu durumu baş dönmesiyle sana haber veriyor.

İşin özü, vücudun aslında sana o maddenin zararlı olduğunu ve kendi sistemini zorladığını bir nevi alarm vererek anlatmaya çalışıyor. Eğer bu durum her içişinde oluyorsa, vücudun hiç alışmak istemiyor demektir. Bence bu tür belirtileri görmezden gelmemek lazım çünkü ilerleyen dönemlerde tansiyon dengesizlikleri veya çarpıntı gibi daha ciddi sorunlara yol açabiliyor.

Bu tamamen ilk birkaç fırtla alakalı bir durum. Vücut o anda birdenbire yüksek miktarda nikotinle karşılaşıyor. Nikotin direkt sinir sistemini uyaran bir madde. Bir de yeni başlayanlarda bu etki çok daha güçlü olur. Ben bıraktıktan sonra ilk içtiğimde dünyam dönmüştü mesela. Bence esas sebebi, beynin o oksijen eksikliğine alışık olmaması. Bir de derin nefes çekiyorsun ya, normalden farklı bir solunum hareketi de yapıyor vücut. O şaşkınlık ve damarların ani daralması baş dönmesine yol açıyor.

Yeni başlayanlar veya uzun süre ara verenler bilir, o his hafif bir sarhoşluğa benzer. Bunun nedeni, nikotinin merkezi sinir sistemini hızlıca uyarması. Ayrıca derin nefes almak da bir yandan etkili. Sigara içerken normalden daha derin ve farklı bir nefes alma şekli kullanıyorsun. Bu durum da anlık olarak kan basıncını ve oksijen dengesini bozabiliyor. Ama esas etken o zehrin (nikotin ve karbon monoksit) beyne aniden ulaşması.

Aslında temel sebep nikotinin ilk anda beyne ulaşması ve damarları anlık olarak etkilemesi. Sigarayı çeker çekmez vücuda yüksek dozda nikotin giriyor. Bu da adrenalinin salgılanmasına yol açıyor. Adrenalin de kalbi hızlandırıp kan basıncını artırıyor. Ancak, asıl baş dönmesi yapan etkenlerden biri de sigaranın dumanındaki karbon monoksit gazı. Bu gaz, kanda oksijen taşıyan hemoglobinlere oksijenden daha hızlı bağlanıyor. Bu durumda da beyne giden oksijen miktarında anlık bir azalma oluyor. Yani beynin bir nevi kısa süreli oksijen kıtlığı yaşaması o baş dönmesi hissini yaratıyor. Özellikle ilk sigaralarda ya da uzun aradan sonra içilen sigaralarda bu etki çok daha belirgin hissedilir. Vücut o ani zehir ve oksijen değişimi karşısında şaşırıyor diyebiliriz.

Çünkü sigaranın dumanı ciğerine girdiğinde, normalde temiz hava ile alacağın oksijenin yerine zehirli gazlar giriyor. Özellikle karbon monoksit. Karbon monoksit, kandaki oksijenin yerini kapıyor. Beyin de bu ani oksijen azalmasını hissedince alarm veriyor ve sen bunu baş dönmesi olarak algılıyorsun. Özellikle hızlı içince veya derin çekince bu etki artar. Beyin, "Bana yeterli oksijen gelmiyor!" diyor.

Bu, vücudun kendini zehirlediğine dair verdiği bir uyarıdır bence. Dumanı içine çekiyorsun ve vücut, "Bu yabancı madde ne?" diye tepki veriyor. Nikotin hızla sisteme girip her şeyi karıştırıyor. Kalp atışı hızlanıyor, kan basıncı değişiyor. Bu ani fizyolojik değişimler beynin denge merkezini etkiliyor ve sonuç olarak baş dönmesi yaşanıyor. Bu, vücudunun sana "Dur!" deme şekli.

Baş dönmesinin ana nedenlerinden biri vazokonstriksiyon, yani damarların aniden daralması. Nikotin, güçlü bir uyarıcıdır ve vücutta adrenalin salgılanmasına neden olur. Bu da kan damarlarının hızla daralmasına yol açar. Damarlar daralınca da beyne giden kan akışında ve dolayısıyla oksijen tedariğinde geçici bir azalma olur. Bu anlık şok durumu, baş dönmesi veya sersemlik hissi olarak algılanır. Vücudun bu zehire verdiği doğal bir tepkidir aslında.