Oksijen zehirlenmesinin belirtileri nelerdir?

Oksijen zehirlenmesinin (hiperoksinin) belirtileri iki ana başlıkta toplanır ve bu, maruz kalınan basınca ve süreye bağlıdır. Merkezi Sinir Sistemi (MSS) Toksisitesi (Yüksek basınçta kısa süre) ve Pulmoner (Akciğer) Toksisitesi (Normal veya hafif yüksek basınçta uzun süre).

Bu duruma "hiperokside" de deniyor. Akciğer tipinde (Kronik Zehirlenme - Lorrain Smith etkisi) belirtiler daha sinsidir. Uzun süre yüksek oksijene maruz kalındığında göğüste yanma, öksürük nöbetleri ve nefes darlığı hissedilir. Bu, akciğer dokusunun zarar gördüğünü gösterir. Dalış ortamı dışında medikal alanda da dikkat edilmesi gereken bir durum.

Kesinlikle en tehlikeli olanı nöbet geçirme halidir. Su altında nöbet geçirmek, maskenin ağızdan çıkmasına ve boğulmaya yol açar. Bu yüzden dalgıçlar oksijen seviyelerine çok dikkat etmek zorundalar. Nöbet öncesinde gelen kontrolsüz kas seğirmeleri, özellikle de yüz ve el kaslarında olanlar, en kritik uyarı işaretleridir. Bir de aşırı sinirlilik ve huzursuzluk hali görülür.

Oksijenin yüksek kısmi basınçla solunmasından kaynaklanıyor bu durum. Erken belirtileri kaçırırsanız kötü olabilir. Ben özellikle dudak ve yanaklarda seğirme (krampın öncüsü gibi) olduğunu okumuştum. Ayrıca mide bulantısı, baş dönmesi ve özellikle solunumda zorlanma hissi de akciğer etkilenmesinde görülüyor. Hemen basıncı düşürmek gerekiyor.

Benim bildiğim kadarıyla akciğer ve merkezi sinir sistemi zehirlenmesi olmak üzere iki tipi var. Genelde dalgıçlarda ve yüksek basınç odalarında görülüyor. En belirgin sinir sistemi belirtisi kas seğirmeleri ve ardından gelebilecek nöbet (konvülsiyon) durumu. Bu yüzden buna "Paul Bert etkisi" de denir. Ayrıca görüş bozukluğu (tünel görme) ve kulak çınlaması da sık rastlanan şeyler.

Yüksek basınç altında saf oksijen solunmasıyla ortaya çıkan bir sorun. Belirtiler kişiden kişiye değişse de, benim tecrübe ettiğim veya gördüğüm durumlarda hafif baş dönmesi ve midede rahatsızlık ilk gelenler oluyor. Daha sonraki aşamada ise odaklanma sorunları, yani dikkatin dağılması ve ani ruh hali değişiklikleri (aşırı öfke gibi) çok yaygın. Bu belirtileri hissettiğinde hemen çıkışa yönelmek şart.

Merkezi sinir sistemi zehirlenmesi (akut) çok daha tehlikeli ve hızlı gelişir. İngilizce baş harflerinden oluşan VENTID diye bir akılda tutma yöntemi var: Visual changes (Görme), Ear ringing (Kulak çınlaması), Nausea (Mide bulantısı), Twitching (Seğirme), Irritability (Sinirlilik), Dizziness (Baş dönmesi). Bunlardan herhangi biri varsa o an dalışa veya uygulamaya son vermek hayat kurtarır.