Bir bölgenin iklimini etkileyen faktörler nelerdir?

Bir bölgenin iklimini belirleyen çok fazla etken var ama bunları gruplamak lazım. Asıl belirleyiciler sıcaklığı ve yağışı etkileyen faktörlerdir:

1. Enlem (Coğrafi Konum): Bu temel faktördür. Ekvator’dan kutuplara doğru gidildikçe Güneş ışınlarının düşme açısı daraldığı için sıcaklık azalır. Bu, o bölgenin temel sıcaklık kuşağını belirler.

2. Yükselti: Deniz seviyesinden ne kadar yüksekse, sıcaklık o kadar düşer (genelde her $200\text{ metrede }1^\circ\text{C}$ düşer). Bu yüzden dağlık yerler her zaman daha soğuktur.

3. Denizellik ve Karasallık: Denizler nemlidir ve geç ısınır, geç soğur. Bu yüzden deniz kıyıları (denizel iklim) daha ılıman olur. Karaların içleri (karasal iklim) ise nem azlığından dolayı kışın çok soğuk, yazın çok sıcak olur, yani yıllık sıcaklık farkı yüksektir.

4. Yer Şekilleri (Dağların Uzanışı): Dağların denize paralel mi yoksa dik mi uzandığı, deniz etkisinin iç bölgelere girip girmemesini belirler. Mesela Türkiye’de Karadeniz ve Akdeniz’de dağlar paralel uzandığı için deniz etkisi içeri giremez. Ege’de dik uzandığı için deniz etkisi içeri sokulur.

5. Okyanus Akıntıları: Gulf Stream gibi sıcak su akıntıları geçtiği kıyıları ısıtırken, Labrador gibi soğuk su akıntıları geçtiği yerleri soğutur. Aynı enlemde olsalar bile bu durum fark yaratır.

6. Basınç Merkezleri ve Rüzgarlar: Alçak ve yüksek basınç merkezleri ile bunların oluşturduğu rüzgarlar (Mesela Muson rüzgarları gibi), hava kütlelerini, dolayısıyla sıcaklık ve nemi o bölgeye taşır.

Bu faktörlerin hepsi birleşerek o bölgenin uzun süreli hava durumunu, yani iklimini oluşturur.